RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Ruben van Gogh
(18 maart 2013)


Beste Rozemarijn,

Voor mijn laatste toetsweek in mijn examenjaar moet ik een gedicht analyseren: 'Mentaal Transferium' van Ruben van Gogh. Hierbij heb ik je hulp nodig, ik vind het lastig om het gedicht goed te interpreteren, wil je me daarbij helpen?

Groetjes, Anne José.

---

Mentaal transferium


I

de gedachten van anderen
zijn overal aanwezig
verplaatsen zich door elkaar
vormen meningen en opinies
of hangen als opgekomen vragen
nieuwsgierig over balustrades
in afwachting van komende dagen,
zien de overwegingen
van anderen aan
die komen en gaan
en blijven staan


II

hoe zal ik weten waar
zij is
als ik niet eens weet wat
zij is
zij is
een zomaar opgekomen gedachte
een langzaam passerende beweging
die overal kan zijn
dan hier dan daar
dan zus dan zo
zij is
een zeer geliefde overweging
waar ik het allerliefst in meeging
zonder richting zonder ratio


III

ik noem je naam in de immense hal,
je klinkers en medeklinkers klinken mee
in een mensenzee van voortbewegende voeten
waarvan er ergens twee van jou moeten zijn
drie, vier paar welgevormde benen echter
die elk een eigen richting gingen
houden in vertwijfeling even in
en draaien hoopvol om naar mij:
- werden wij wellicht bedoeld?
- moeten wij hier iemand groeten?
helaas zit jij daar zelf niet bij;
waarschijnlijk ben je nu al
buiten het gebouw, en zij zijn,
behoudens hun naam misschien,
in geen geval jou,
hoe graag zij ook maar zouden willen
dat ik dat wou


IV

wat nou als ik een gedachte was
een wachtende gedachte
die zomaar in de lucht hing
als een zomers onweer
zou ik dan
met een flits en veel gedonder
mijn lome hangen staken
en in ene overspringen
van opinie naar opinie
ergens arriveren
daar de seconden tellen
om te weten hoever ik was
van hier
of zou ik stilaan overgaan
in de stapelwolken
die daar buiten staan
hoog in gedachten



Ruben van Gogh

(2002)




Antwoord     (19 maart 2013)


Dag Anne José,

Ruben van Gogh (geb. 1967) is een hedendaagse dichter die bekend staat om zijn podiumpoezie over de hedendaagse tijd. Meer achtergrond op de website van de KB: http://kb.nl/dichter-op-het-scherm/moderne-nederlandse-dichters/ruben-van-gogh (en de links aldaar onderaan).


Bij dit gedicht kan het helpen om eerst duidelijk te krijgen wat de titel betekent. Een 'transferium' is een overstappunt, bijv. bij spoorlijnen. 'Mentaal' is wat zich in de hersenen afspeelt, innerlijk, inwendig, met betrekking tot het denken of de geest. (bron online encyclopedie Encyclo: http://www.encyclo.nl/begrip/Transferium ).

Volgens de titel gaat het gedicht dus om een mentaal overstappunt. Een titel zegt in het kort iets overkoepelends over een gedicht en is dus handig als houvast bij de interpretatie.


In het eerste deel van de cyclus beschrijft de dichter een plek waar allerlei gedachten elkaar ontmoeten. Ze verplaatsen zich of hangen rond. Ze zien andere overwegingen aan (die komen en gaan, of stil blijven staan). Ze vormen daarbij 'meningen en opinies. Van Gogh beschrijft hier dus heel letterlijk het 'mentale transferium' uit de titel: een overstappunt, een soort station (stationshal), maar dan voor gedachten en overwegingen. Deze beïnvloeden elkaar, waardoor meningen en opinies worden gevormd.

Het tweede deel zoomt als het ware in op één specifieke gedachte, een 'zeer geliefde overweging'. Deze gedachte wordt als een 'zij', als vrouwelijk, omschreven, en de 'ik' zou er graag in meegaan, zelfs al heeft deze gedachte geen richting of ratio en al weet de 'ik' nog niet wie of wat zij is.

Het derde deel wordt er een 'hal' benoemd, die een concreet beeld oproept van de overstapplek voor gedachten, het mentale treinstation. De 'ik' noemt daar de naam van een 'jij' (wellicht dezelfde als de 'zij' in het vorige deel? Of is hij nu in een concrete stationshal en gaat het nu om mensen?). Hoe dan ook, is de 'ik' op zoek naar een vrouwelijke figuur, maar zij bevindt zich niet in de massa. Op basis van de titel zou ik veronderstellen dat het hier nog steeds om een mentaal overstappunt gaat en dat hij op zoek is naar de gedachte uit het vorige deel (zeer concreet, menselijk voorgesteld). Hij vindt haar niet.
(Veel gedachten willen wel graag dat zij degenen zijn die worden gezocht door de 'ik').

In het vierde deel stelt de 'ik' zich voor dat hij zelf een gedachte was. Hij vraagt zich af hoe hij dan zou zijn: zou hij als een bliksem en donder invloed uitoefenen op een opinie? Of zou hij stil tot een hoge wolk worden, in gedachten verzonken zijn?


Kortom, de cyclus 'Mentaal transferium' lijkt mij een gedachte-experiment: in dit gedicht probeert Ruben van Gogh zich concreet voor te stellen hoe gedachten en opvattingen elkaar beïnvloeden en hoe hierdoor opinies en meningen ontstaan. Het concrete beeld dat hij hiervoor gebruikt, is dat van een overstappunt, een knooppunt, een treinstation, een aankomsthal; het 'mentale transferium' uit de titel. De titel is hierbij dus de sleutel voor de interpretatie.

Deze hal geeft een drukke ('mensenzee') en beetje chaotische ('overal aanwezig', 'door elkaar') indruk. Om tussen alle gedachten één specifieke gedachte te vinden, blijkt lastig te zijn; in deel 2 en waarschijnlijk ook deel 3 is de 'ik' op zoek naar een 'geliefde overweging', maar vindt haar niet. Dit roept een beeld op dat er veel komende en gaande gedachten zijn, dat er zoveel gedachten als mensen zijn, en dat het niet altijd gemakkelijk is om een gedachte te vinden om je mening op te baseren.
Veel gedachten willen wel graag meningen en opinies beinvloeden.

De 'ik' zelf twijfelt wat hij zelf zou (moeten) zijn, een sterke opinie die anderen, als een bliksem, beïnvloedt; of een stille gedachte.


Van Gogh probeert in dit gedicht een vrij abstract idee (alle gedachten raken en beïnvloeden elkaar) in een concreet beeld (een overstaphal) te vangen. Door de 'geliefde overweging' voor te stellen als een vrouw, concretiseert hij het idee nog meer. Ook probeert hij het persoonlijker te maken, door zijn eigen twijfel ten opzichte van het beïnvloeden van de opinie van een ander weer te geven.


Veel succes bij de verdere analyse van het gedicht.
Je kunt mijn website als bron opgeven:
http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.

Gedichten met een bespreking








Versanalyse en interpretatie


Home        Gastenboek        Gastenboek 2013