RozemarijnOnline




Gastenboek van RozemarijnOnline






















Gastenboek literaire website RozemarijnOnline

Vraag en antwoord

home           gastenboek




Onderwerp: Analyseren remt mij bij het schrijven
(14 november 2017)


Dag Rozemarijn,

Voor een kleinkunstopleiding ben ik lerend in metrum, versregels, sonnetten en dergelijke. Schrijfkunst.

Ik heb altijd van binnenuit geschreven en als ik iets diep doorleefd heb, rolt er een gedicht uit die vanzelf klopt op muziek (voordragen).

Nu ik zo bezig ben met metrum en dergelijke heb ik het gevoel met de buitenkant van woord bezig te zijn, met vorm. Het is alsof ik ineens geen regel/zin meer zinnig kan schrijven omdat ik door het metrum meer met vorm, mentaal en de buitenkant van taal bezig ben dat met wat ik voel (en dat uit drukken).

Heb jij een advies voor mij hoe ik emotie en vorm, tekst, metrum bij elkaar krijg? Van binnenuit?

Hartelijks, Jeanette.





Antwoord     (16 november 2017)


Dag Jeanette,

Het is een bekend verschijnsel dat sommige mensen graag gebruik maken van vakkennis bij hun creatieve proces, en anderen zich daardoor juist geremd voelen.

Het bekende beeld is dat van Bach en Mozart: Bach werkte maanden aan een muziekstuk, hij herschreef en veranderde veel en bleef maar bijschaven om tot zijn 'perfecte' eindresultaat te komen (bewust gebruik makend van zijn vakkennis). In de originele bladmuziek van Mozart zit zelden een doorhaling of verbetering: hij had het hele stuk helemaal in zijn hoofd, en schreef het dan in een keer op.

Bij de dichtkunst is Nijhoff het bekende voorbeeld van een herschrijver en schrapper, die zocht naar de meest perfecte vorm voor de inhoud (als Bach). En van Vasalis is bekend, dat zij ineens een beeld voor zich zag of een inzicht in iets kreeg, en dan binnen een paar minuten het gedicht opschreef (als Mozart). Het een levert niet per definitie betere gedichten op dan het ander. Het gaat erom wat bij jou past.

Wel had bijv. Mozart van jongs af aan een zeer gedegen muzikale opleiding gehad, hij wist alles van toonsoorten en harmonieen enzovoort (maar hij paste dit 'onbewust' toe). Kennis van het vak waar je mee bezig bent, kan je helpen bij het uitkomen op een zo goed mogelijk eindresultaat (bijv omdat je weet: als ik deze zin nou tussen twee witregels zet, krijgt hij meer nadruk). En het behoedt je ook voor valkuilen: bijv. het gebruiken van versleten beeldspraak ('de regen huilt tegen de ruiten' en dat de schrijver dan denkt dat hij een origineel beeld heeft verzonnen).

Verder lijkt mij het analyseren van de vorm, de formele kenmerken van het gedicht, in verhouding tot de inhoud, vooral van belang voor de bestudeerder van literatuur. Tijdens het schrijven zelf, kun je je vakkennis gerust even uit je gedachten wegzetten. Als je als het ware 'analyserend' gaat schrijven, ben je eigenlijk bezig om je gedicht al tijdens het scheppingsproces te beoordelen. Dat kan voor sommige mensen remmend werken.

Het is dus heel persoonlijk. Als je merkt dat je er last van hebt, probeer dan alles wat je tijdens een opleiding leert, tijdens het schrijven in gedachten even te 'parkeren'. Leg het in gedachten in een andere kamer op een tafel, en voel je vrij.

Er zijn trouwens veel mensen, die veel meer hebben aan het lezen van (goede) poëzie om zelf beter te gaan schrijven, dan aan theoretiseren. Hoe meer je leest van grote, gevestigde namen, hoe meer je de kwaliteiten gaat zien waardoor zij zo bekend zijn geworden. Dit werkt voor mijzelf heel goed - maar er zijn ook mensen voor wie dit juist heel remmend (ontmoedigend) werkt.

Tot slot: een gedachte die kan helpen is: niemand schrijft zoals jij. Jouw stem is uniek. Als jij de woorden die vandaag in jou opkomen, niet opschrijft, zal niemand anders dit in de rest van het bestaan van het heelal ooit precies zo doen. Alleen daardoor al heeft jouw poëzie bestaansrecht. Laat daardoor nooit vakkennis remmend werken, of de poëzie van anderen ontmoedigend werken. Doe er je voordeel mee, en leg het lekker terzijde op het moment dat jij jouw eigen stem zoekt, vindt of laat horen.

Veel poëzieplezier gewenst,

Rozemarijn.


Kenmerken van poëzie





Antwoord     (17 november 2017)


Lieve Rozemarijn,

Ik ben ontroerd door je mail, dank je voor je uitleg! Het klopt met hoe ik het voel.

Ik hou ontzettend overigens van Mozart, zijn Requim ook. Ik begrijp zijn creatieproces, zo schilder ik. Inderdaad ik had eerst een basis, die ik zelf weer vrijgemaakt heb.

Mijn gevoel is zelf dat ik inderdaad veel moet lezen. Ik hou ook van gedichten zoals van Rumi, Hafiz en Szymborska.

Op de kleinkunst is het natuurlijk een ander soort (concreter) schrijven, voor liedjes, ik vind het metrum heel lastig. Mijn eigen gedicht kon ik moeiteloos voordragen, dat had een ritme zonder dat ik het had bedacht.

Dank je voor het ruimhartig delen van jouw liefde voor poëzie en taal.

Hartelijke groet,

Jeanette.









Versanalyse en interpretatie


Home           Gastenboek