RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
bespreking gedicht


Herman De Coninck - Zomeravond
In: Schoolslag (1994)



<    
  >



Gastenboek. Onderwerp: Herman De Coninck
(23 mei 2012)


Beste,

Op school moet ik een poëzieportfolio maken voor Nederlands. Ik moet een gedicht kiezen en dat analyseren. Ik koos een gedicht van Herman De Coninck: 'Zomeravond'.

Hoe kan ik dat nu ontleden, en zeggen wat voor gedicht, ... enzovoort het is? Ik moet het vrijdag afgeven. Ik hoop dat u antwoordt.

Alvast bedankt!!!

Vriendelijke groeten, Charlotte.

---

Zomeravond. We hebben woorden en tijd.
Behaaglijk is het om van mening en geslacht
te verschillen, waarna alleen nog van geslacht,
een verschil van dag en nacht, waarna nacht.

Laat je strelen, kom.
Ik hou ervan je lichaam te verdelen
in van alles twee, zoals ik deze zomer
de zee verdeelde toen ik schoolslag zwom.


Herman De Coninck
In: Schoolslag (1994).




Antwoord     (24 mei 2012)


Dag Charlotte,

Het gedicht van Herman De Coninck lijkt me een liefdesgedicht. Er is sprake van een een 'we' (r. 1), later nader aangeduid als een 'ik' en een 'jij' (strofe 2). In de eerste strofe wordt vermeld dat zij van geslacht verschillen, het gaat dus om een man en een vrouw. In de 2e strofe wil de 'ik' de 'jij' strelen, het gaat dus klaarblijkelijk om twee geliefden.

Het gedicht begint met een heel duidelijke plaatsbepaling. Het gaat om een zomeravond. In de een-na-laatste regel (r.7) blikt de 'ik' terug op de zomer (waarin hij in zee zwom), dat zou er op kunnen wijzen dat de twee de zomer samen hebben doorgebracht, misschien samen een zomervakantie aan zee hebben doorgebracht.

Aan het begin van het gedicht is het dus nog steeds zomer, een zomeravond. De man en vrouw 'hebben woorden en tijd'. Dit is een beetje vreemde zin. De uitdrukking 'woorden hebben' (onenigheid, ruzie hebben) is een bekende uitdrukking, en 'tijd hebben' ook. Maar De Coninck maakt er een samentrekking van, die niet gebruikelijk is, of misschien niet klopt, waardoor je er even over na moet denken als je het leest. Dat wordt ontregeling van het leesautomatisme genoemd. Je wordt erdoor aangezet om zorgvuldiger te lezen dan normaal.

In de eerste regel wordt in ieder geval duidelijk dat de twee geliefden 'woorden hebben', onenigheid hebben, en de tijd hebben (zoals je je kunt voorstellen tijdens een zomervakantie). In r.2-3 zegt de dichter dat het behaaglijk is om van mening te verschillen ('woorden te hebben'), hij ervaart de onenigheid dus niet als heel vervelend; en dat het behaaglijk is om van geslacht te verschillen (hij is man, zij is vrouw) - hij zegt dus eigenlijk dat het wel plezierig is om als geliefden soms eens onenigheid te hebben. In r.3 verschillen ze vervolgens alléén nog maar van geslacht - blijkbaar verschillen ze niet meer van mening en is de ruzie bijgelegd (dit wordt niet expliciet vermeld, maar dus impliciet aangegeven). Dat verschil van geslacht is een groot verschil, hij vergelijkt het met een verschil van dag en nacht, en daarna breekt de nacht aan.

Inhoudelijk is het verloop van de strofe vrij eenvoudig: de strofe begint met een zomeravond, er zijn twee geliefden die van mening verschillen en woorden hebben, deze ruzie wordt bijgelegd, en ondertussen is de avond voorbij en breekt de nacht aan. Maar de dichter heeft het niet zo simpel, prozaïsch opgeschreven, hij speelt met taal, met uitdrukkingen en laat je nadenken over wat de woorden en zinnen precies betekenen.


Dan de tweede strofe. Het is dus nacht geworden, de ruzie is bijgelegd en de 'ik' vraagt aan de 'jij' of hij haar mag strelen. De bijgelegde ruzie gaat over in liefkozingen. Als hij haar streelt, verdeelt hij haar lichaam in twee (een mens is natuurlijk symmetrisch en je hebt van veel lichaamdelen twee). Wellicht streelt hij met twee handen beide kanten van haar lichaam. Hij vergelijkt dat met het beeld dat hij de zee verdeelde toen hij van de zomer daarin schoolslag zwom. Bij dat beeld kun je je voorstellen dat daar een in tweeën delende beweging in zit. Dat je de zee in tweeën deelt als je zwemt, is een origineel en mooi beeld.

Hij vergelijkt het liefkozen van zijn geliefde dus met zwemmen in zee. Tegelijk krijgt je als lezer het gevoel dat de vergelijking niet helemaal opgaat, want je verdeelt de zee natuurlijk niet echt in tweeën als je zwemt, en je deelt je geliefde ook niet in tweeën als je haar liefkoost.

Het verrassende en misschien niet geheel kloppende van de vergelijking past mooi bij het verrassende taalgebruik in de eerste strofe. Steeds laat De Coninck zijn lezer nadenken over de taal en de beelden waarin het gebeuren is beschreven. Dat maakt zijn beschrijving van de zomeravond van de twee geliefden ook heel impliciet en daarmee intiem, hij beschrijft niet heel expliciet over een ruzie en de liefkozingen die daarna volgden, maar verpakt het als het ware in taal en beelden.


Het is een kort gedicht van twee keer vier regels, twee kwatrijnen dus. Het zou betekenisvol kunnen zijn, dat hij het gedicht in 2 gelijke strofen heeft verdeeld, want dan is ook het gedicht in tweeën te delen (net als zijn geliefde en net als de zee). In beide strofen wordt gebruik gemaakt van rijm, maar er is geen vast rijmschema (let ook op het rijmen van 'strelen kom' op 'verdelen' en 'zwom'; strelen-verdelen is geen standaard eindrijm, maar een vrij zeldzame combinatie van binnenrijm en eindrijm, direct gevolgd door het eindrijm kom-zwom).

De verhaallijn, het voorval dat wordt beschreven in het gedicht is zeer eenvoudig. Twee geliefden hebben blijkbaar een zomer(vakantie) samen doorgebracht, het is een zomeravond, ze hebben woorden, leggen hun verschil van mening bij, de nacht breekt aan, hij wil haar strelen en vergelijkt het liefkozen met zwemmen in zee. Dit is verpakt in een heel talig gedicht, waarin De Coninck speelt met taal, uitdrukkingen en vergelijkingen; en wat er precies gebeurt, wordt soms maar zeer impliciet aangegeven, wat het gebeuren tussen de geliefden heel intiem houdt.


Ik hoop dat je van hieruit een mooi verslag kunt schrijven voor je portfolio. Veel succes ermee! Je kunt mijn website opgeven als bron.

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.

- meer gedichten met uitleg
- © onderaan pagina



∗       ∗       ∗



Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (mei 2012)     © zie hieronder.
Gedicht: Herman De Coninck, 'Zomeravond'. In: Schoolslag (1994).

Overzicht alle besprekingen gedichten: Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2012. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. Herman De Coninck, Zomeravond (2012). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Lees meer:

poëziegeschiedenis

kenmerken van poëzie        analyseren en interpreteren

alle gedichten met een bespreking




<    
  >