RozemarijnOnline




Versanalyse en interpretatie
-
korte bespreking gedicht






















Versanalyse en interpretatie
korte bespreking gedicht


Louise van Santen - Weer was het oorlog
In: David zonder schild, 1964



<    
  >



Onderwerp: Louise van Santen
(15 november 2015)


Beste Rozemarijn,

Ik heb over 5 dagen mijn gedichtpresentatie, maar ik vraag me nog een beetje af hoe ik nou precies de inhoud van dit gedicht moet zien met het eerste en het tweede gedeelte.

Zou u mij kunnen helpen met hoe je dit moet zien en bijvoorbeeld of ze in het eerste gedeelte in haar droom of gedachte zit, enz...

Met vriendelijke groet,

Max.

---

Weer was het oorlog


I

Weer was het oorlog in mijn droom
maar zonder deuren.
Ik stond op een verloren trap
en kon mij zelf van boven zien.
Ik zag geen leuning langs de treden
geen grond of zoldering.
Ik dacht dit moet een ladder zijn
die diep in mij geslagen
balans gevonden heeft.
Toen keek ik rond:
ik zag elkeen als lang voorheen,
maar geen wist dat het oorlog was.


II

Toen ik ontwaakte was het vrede.
Mijn hand wilde je lichaam strelen
mijn adem zocht jouw ademtocht.
Ik zag in diepten van je ogen
mijn dood
zich strekken in jouw dood;
jouw leven
in mijn leven staan.
Toen ik ontwaakte in mijn vrede
kon ik de dagen niet herhalen,
had ik de deur zelf dicht gedaan.


Louise van Santen (1924-2014)
In: David zonder schild, 1964.




Antwoord     (19 november 2015)


Dag Max,

ik begrijp dat je het een lastig gedicht vindt. Het is niet meteen zo duidelijk waar de gebruikte beelden voor staan.

Maar uit de titel 'Weer was het oorlog' blijkt wel duidelijk dat het gedicht over oorlog gaat. Nu was Louise van Santen in de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) betrokken bij het verzet tegen de Duitse Nazi-bezetters. Dat zou erop kunnen wijzen dat zij in dit gedicht naar ervaringen uit haar eigen leven verwijst.

In biografieën staat over dit gedeelte van haar leven: Louise van Santen was als jong meisje betrokken bij het verzet, zij vervalste onder meer persoonsbewijzen. Zij werd opgepakt door de Duitsers en zat een maand gevangen. Toen ze werd vrijgelaten, moest ze onderduiken. Anderen van haar verzetsgroep werden gedood. Na de oorlog vond zij het moeilijk om over die periode te praten.


Dan terug naar het gedicht met deze achtergrondinformatie in je hoofd.

Deel 1: de droom. De ik-persoon (wrsch. dus de dichteres, Louise van Santen) droomt dat het weer oorlog is. Nu zijn er geen deuren (dit in tegenstelling met haar echte ervaring, zie hierboven, toen zij eerst gevangen zat, en daarna ondergedoken). In haar droom staat ze op een trap. Het is een eng, wankel beeld, want er is geen leuning, geen zolder, geen grond.

Zij denkt dat deze trap een ladder is die zich in haarzelf bevindt en die blijkbaar in haarzelf in balans is. Om haar heen ziet ze dan mensen zoals ze vroeger waren en die niet weten dat het oorlog is.

Deel 2: wakker. De ik-persoon wordt daarna wakker. Het is vrede. (Dat klopt, het gedicht stamt uit de jaren '60). Ze wordt wakker naast iemand anders (blijkbaar haar geliefde, of echtgenoot). Zij ziet haar eigen dood 'zich strekken in jouw dood' (ik zou dit opvatten als: ze zal net zo lang leven als hij, ze zullen samen oud worden).

Zijn leven 'staat' in haar leven. Dit beeld spiegelt het beeld in deel 1: daar stond een ladder in haarzelf - hier staat 'zijn leven' in haar eigen leven. Dus: als ze droom dat het oorlog is, ziet ze een wankele ladder in haarzelf staan (deel 1), maar als het duidelijk is dat het vrede is, dan ziet ze het leven van haar geliefde in haar leven staan (deel 2). Deze beelden zijn een tegenstelling: het beeld voor oorlog, de ladder, is een eng, wankel beeld - het beeld van vrede, haar geliefde (bij wie ze tot haar dood wil blijven), is juist een veilig en solide beeld.

Als ze ontwaakt kan ze 'de dagen niet herhalen', ze heeft 'de deur zelf dicht gedaan'. Het lijkt mij dat deze regels verwijzen naar dat ze moeilijk over de oorlog kon praten. Die deur is voor haar gesloten. Dat is enerzijds fijn, ze heeft dat zelf gedaan, ze heeft het achter zich gelaten - maar dat maakt ook eenzaam, er zit een hele oorlog achter die deur waar ze eigenlijk niet over kan praten. In de oorlog zelf zat ze opgesloten achter deuren (eerst gevangen, daarna ondergedoken), maar na de oorlog, nu het vrede is, zit ze eigenlijk ook weer gevangen achter een deur (namelijk: haar onvermogen om over de oorlog te praten, het te delen met een ander). De oorlog is wel voorbij, maar ze is blijkbaar zelf niet helemaal vrij.


Max, dit allemaal in het kort, ik ken het werk van Louise van Santen eerlijk gezegd niet, dus ik heb er zeker lang niet alles uitgehaald.

Omdat ik denk dat het naar haar persoonlijke oorlogservaringen verwijst, zijn de gebruikte beelden ook erg persoonlijk en dan is het heel lastig om ze te duiden. (Bijv.: de mensen die ze ziet zoals ze vroeger waren, slotregels deel 1, zijn dat mensen uit haar verzetsgroep? Is onduidelijk).


In ieder geval zou ik aangeven tijdens je presentatie:

- het gedicht gaat over de oorlog (zie titel en beginregel) en Louise van Santen heeft de oorlog meegemaakt, is een verzetsheldin. Biografische gegevens als achtergrond bij dit gedicht.

- de twee delen staan met elkaar in contrast: in het eerste deel droomt ze, in het tweede deel is ze wakker. En het eerste deel gaat over oorlog, het tweede deel over vrede.

- het beeld van de oorlog is een ladder die in haar staat - ten tijde van de vrede schetst ze het beeld van het leven van haar geliefde dat in haar leven staat. Deze beelden lijken mij een tegenstelling te vormen.

- als ze droomt over de oorlog zijn alle vloeren, zolderingen, deuren verdwenen. Maar als ze wakker wordt in de tijd van vrede, beseft ze dat er een deur is die ze zelf heeft dichtgedaan.

Ik denk dat je al een heel eind komt als je de tegenstelling van deel 1 en 2 weet te benoemen en kan verwijzen naar haar biografie (haar ervaringen tijdens de Tweede Wereldoorlog).

Dit allemaal op de valreep, ik wens je veel succes met je presentatie!

Met vriendelijke groet,

Rozemarijn.

www.rozemarijnonline.net/poeziegeschiedenis.html
www.rozemarijnonline.net/poezie_versanalyse.html

- © onderaan pagina



∗       ∗       ∗



Bespreking gedicht: Rozemarijn van Leeuwen (november 2015)   © zie hieronder.
Gedicht: Louise van Santen, Weer was het oorlog. In: David zonder schild, 1964.

Overzicht alle besprekingen gedichten: Lijst gedichten met bespreking.




© copyright 2015. Het is alleen toegestaan om gegevens van deze pagina over te nemen met gebruikmaking van de volgende verwijzing:
Rozemarijn van Leeuwen, Versanalyse en interpretatie. Louise van Santen, Weer was het oorlog (2015). Bron: http://www.rozemarijnonline.net/poezie_gedichten.html.





Lees meer:

poëziegeschiedenis

kenmerken van poëzie        analyseren en interpreteren

alle gedichten met een bespreking




<    
  >